Nội dung chính
Việt Nam đã đạt mức xuất khẩu bột cá lên tới 300 triệu USD trong năm 2025, khẳng định vị thế tiềm năng trong chuỗi giá trị thủy sản toàn cầu.
Thị trường bột cá toàn cầu và vị thế của Trung Quốc
Những năm gần đây, nhu cầu bột cá trên thế giới tăng mạnh do xu hướng mở rộng chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Theo số liệu của các tổ chức thương mại quốc tế, Peru hiện là nhà sản xuất lớn nhất, chiếm khoảng 20% sản lượng toàn cầu. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn là quốc gia nhập khẩu bột cá lớn nhất, chiếm tới 90% tổng nhập khẩu thế giới, tạo ra một cơ hội xuất khẩu đáng kể cho các nhà cung cấp như Việt Nam.
Thành tựu xuất khẩu bột cá của Việt Nam năm 2025
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết giá trị xuất khẩu bột cá năm 2025 đạt khoảng 300 triệu USD. Số liệu này chỉ tính riêng phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy tiềm năng thực sự còn lớn hơn.
Tiềm năng và lợi thế sản xuất bột cá tại Việt Nam
Việt Nam sở hữu nguồn nguyên liệu dồi dào từ sản lượng thủy sản tăng trưởng ổn định. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với năm trước, trong đó nuôi trồng chiếm 6,1 triệu tấn (tăng 5,1%). Đồng thời, sản lượng thức ăn thủy sản đạt 5,39 triệu tấn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chế biến bột cá.
Ứng dụng đa dạng của bột cá và các phụ phẩm thủy sản
Bột cá không chỉ là nguồn protein, axit amin và chất béo thiết yếu cho gia súc, gia cầm, thủy sản và thú cưng. Ngoài ra, nó còn được dùng làm phân bón hữu cơ, cải tạo đất và tăng năng suất cây trồng. Các phụ phẩm khác như đầu tôm, xương cá, vỏ tôm có thể chuyển đổi thành:
- Thức ăn chăn nuôi (≈ 146.000 tấn vỏ tôm, 900.000 tấn đầu, xương, nội tạng cá).
- Peptide, enzyme sinh học, và vật liệu sinh học cho ngành công nghiệp thực phẩm và y dược.
- Chitosan và các sản phẩm y tế với giá bán lên tới 1.000 USD/kg.
Doanh nghiệp tiên phong trong khai thác phế phụ phẩm
Tại TP.HCM, Công ty TNHH Phúc Lộc thu mua khoảng 60 tấn phế phẩm mỗi ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ về vốn và công nghệ, họ dự kiến nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.
Ở Công ty TNHH Tứ Hải, xương cá đục được làm sạch, sấy khô và xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, mang lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam cũng đã chuyển ghẹ tạp thành riêu ghẹ đóng hộp và bột chitosan, giá bán tới 1.000 USD/kg.
Triển vọng và chính sách hỗ trợ
TS Phạm Quốc Huy, Trưởng Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam, nhấn mạnh cần một khuôn khổ công nghiệp hóa cho phế phụ phẩm, bao gồm các ưu đãi thuế, tín dụng xanh và hỗ trợ công nghệ. Khi doanh nghiệp, nhà khoa học và chính quyền hợp tác chặt chẽ, những gì từng được xem là rác thải sẽ trở thành “vàng xanh”, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao vị thế của ngành thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Để tận dụng tối đa tiềm năng này, VASEP đề nghị cơ quan quản lý điều chỉnh mã xuất khẩu bột cá sang Thông tư số 11, đưa sản phẩm vào phạm vi quản lý của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, nhằm phản ánh đúng giá trị thực tế trong kim ngạch xuất khẩu.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về tiềm năng bột cá và những chính sách cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác phế phụ phẩm.