Thị trường việc làm Mỹ đang rơi vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc

Trong năm 2025, Mỹ chỉ tăng 584.000 việc làm mới – con số gấp ba lần ít hơn mức trung bình 2 triệu trong hai năm trước. Dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy xu hướng giảm mạnh, đồng thời phản ánh một cuộc đại san phẳng do các tập đoàn công nghệ dẫn đầu.

1. Số liệu nổi bật từ BLS

• Tháng 10: thay vì mất 105.000 việc, mức giảm đã được điều chỉnh lên 173.000.
• Tháng 11: tăng 64.000 việc làm được sửa lại còn 56.000.
• Tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ xuống 4,4% vào tháng 12, nhưng phần lớn nhờ điều chỉnh kỹ thuật.

Eric Merlis, đồng trưởng bộ phận thị trường toàn cầu tại Citizens, nhấn mạnh: “Các chỉ số lao động không biến động mạnh, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chững lại rõ rệt.”

2. “Hiệu quả” trở thành tôn giáo mới trong Silicon Valley

Theo Business Insider, năm 2025 “hiệu quả” đã chuyển từ một tiêu chí kinh doanh sang một đạo lý trong các công ty công nghệ. Các CEO như Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla, SpaceX) đang thúc đẩy cuộc đại san phẳng – cắt giảm tầng lớp quản lý trung gian và tối ưu hoá quy trình bằng AI.

Hậu quả là hàng loạt vị trí quản lý cấp trung và nhân viên văn phòng bị loại bỏ. Các công ty lớn như Dell, AT&T và Verizon đã thực hiện các đợt sa thải âm thầm nhằm cân đối chi phí trong bối cảnh lãi suất tăng và lạm phát kéo dài.

3. Ảnh hưởng đến khu vực công

Không chỉ riêng khu vực tư nhân, các cơ quan chính phủ cũng chịu áp lực. Bộ “Hiệu quả Chính phủ” (DOGE) do Elon Musk hỗ trợ đã ra lệnh yêu cầu nhân viên liệt kê mọi nhiệm vụ để đánh giá năng suất. Theo NBC News, hơn 265.000 công chức đã mất việc trong năm 2025, trong đó khoảng 30.000 người rời đi vào tháng 10.

4. Nỗi lo của người lao động trí thức

Jaqueline Kline, một sinh viên mới tốt nghiệp, chia sẻ: “Tấm bằng đại học từng là lợi thế, giờ không còn giá trị. Tôi nộp hồ sơ cho hàng trăm vị trí mà không nhận được phản hồi.” Câu chuyện của cô được Business Insider ghi lại, minh chứng cho việc các nhà tuyển dụng đang ưu tiên AI và tự động hoá hơn là bằng cấp.

Charley Kim, chuyên viên nhân sự trẻ trong lĩnh vực công nghệ, mô tả: “Được gọi đi phỏng vấn bây giờ khó hơn cả việc vượt qua vòng phỏng vấn.” Sự xuất hiện của chatbot và AI tạo sinh trong việc viết mã, soạn thảo tài liệu và xử lý hành chính đã làm “đóng băng” nhu cầu tuyển dụng cho các vị trí văn phòng có trình độ.

5. Những điểm sáng le lói và rủi ro lạm phát

Mặc dù tổng thể tiêu cực, một số lĩnh vực vẫn ghi nhận tăng trưởng. Bộ Lao động Mỹ cho biết việc làm trong tháng 12 tăng ở các ngành dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội, trong khi bán lẻ và sản xuất vẫn chịu áp lực.

Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD. Đây là chỉ số mà Fed theo dõi chặt chẽ vì nó có thể làm tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến quyết định lãi suất.

Theo báo cáo của McKinsey (tháng 6/2025), gần 80% doanh nghiệp đã áp dụng AI tạo sinh, nhưng chỉ khoảng 20% cảm nhận được cải thiện đáng kể về lợi nhuận. Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE “chỉ thành công một chút”.

6. Tâm lý thay đổi của người tìm việc

Abbey Owens, người đang tìm việc, chia sẻ: “Ban đầu tôi chỉ muốn công việc chuyên môn, giờ tôi sẵn sàng nhận bất kỳ vị trí nào còn lại.” Sự giảm sút cơ hội khiến người lao động phải hạ chuẩn và chấp nhận mức lương thấp hơn để duy trì thu nhập.

Năm 2026 mở ra với nhiều bất định khi “hiệu quả” vẫn là bóng ma ám ảnh quyết định nhân sự, từ Washington D.C. tới thung lũng Silicon.