Nội dung chính
PNJ, từng là biểu tượng tăng trưởng trong ngành bán lẻ trang sức, giờ phải giải quyết những sai phạm về phòng, chống rửa tiền và thuế tại công ty con PNJP – “nhà máy in hàng” của tập đoàn.
Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại chính tại PNJP
Trong nhiều năm, PNJ được xem là một trong số ít các thương hiệu trang sức Việt Nam có mô hình kinh doanh toàn diện: mạng lưới cửa hàng rộng khắp, thương hiệu mạnh và một chuỗi cung ứng khép kín từ sản xuất tới bán lẻ.
Tuy nhiên, Kết luận thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đối với Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP) – công ty con 100% vốn của PNJ – đã chỉ ra hàng loạt vi phạm liên quan đến quy định phòng, chống rửa tiền (AML) và quản trị nghiệp vụ. Đây là lời cảnh tỉnh về khả năng kiểm soát trong một tập đoàn ngày càng phức tạp.
Ngày 31/12/2025, Chánh Thanh tra NHNN khu vực 2 ban hành Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA đối với PNJP, dựa trên Quyết định 139/QĐ‑TTRA ngày 08/10/2025.
Thanh tra tập trung vào ba nội dung chính: (1) tuân thủ pháp luật trong kinh doanh vàng và trang sức; (2) chế độ kế toán, thuế, lập và sử dụng hóa đơn; (3) thực hiện các quy định AML.
Những điểm tích cực được nêu ra bao gồm quy mô sản xuất lớn, đầu tư máy móc hiện đại, tạo công ăn việc làm và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, PNJP còn vi phạm trong công tác phòng, chống rửa tiền: không kịp thời phân công và đăng ký cán bộ phụ trách, lưu trữ hồ sơ khách hàng chưa đầy đủ, và báo cáo giao dịch lớn không đúng thời hạn.
Về thuế, PNJP đã khai báo sai kỳ tính thuế cho một số nghiệp vụ, nhưng chưa dẫn đến thiếu thuế thực tế.
Những vi phạm này đã khiến NHNN ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời gửi văn bản tới các cơ quan liên quan (Thuế TP.HCM,…) để xem xét xử lý.
NHNN cũng đưa ra 03 kiến nghị và 02 khuyến nghị nhằm nâng cao tiêu chuẩn an toàn, tuân thủ pháp luật và đề xuất cải tiến chính sách trong kinh doanh vàng.
PNJP – “nhà máy in hàng” vô hình nhưng chiếm phần lớn doanh thu PNJ
Trên báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất chính, đóng góp hơn 8.096 tỷ VNĐ doanh thu trong quý III/2025 – chiếm gần 100% doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ).
Như vậy, nếu PNJ là mặt tiền bán lẻ, PNJP chính là “nhà máy in hàng” tạo ra nguồn doanh thu cốt lõi.
Việc bà Cao Thị Ngọc Dung – Chủ tịch HĐQT PNJ – kiêm Chủ tịch HĐTV PNJP không vi phạm pháp luật, nhưng mô hình này phản ánh thực tiễn quản trị của nhiều tập đoàn gia đình tại Việt Nam.
Trong các tập đoàn hiện đại, việc tạo ra “khoảng cách thể chế” giữa công ty mẹ và công ty con sản xuất thường nhằm hạn chế rủi ro chuyển giá, giảm xung đột lợi ích và tăng tính minh bạch nội bộ. Tuy nhiên, khi cấu trúc quản trị chồng chéo, những sai sót dù nhỏ cũng có thể bị thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống.
Trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành tiêu chuẩn đánh giá, những “vết xước” về AML và thuế có thể nhanh chóng trở thành câu hỏi lớn hơn về văn hoá kiểm soát rủi ro của toàn tập đoàn.
Thực tế, PNJ đã mở rộng quy mô mạnh mẽ, nhưng hệ thống kiểm soát và tuân thủ chưa kịp với độ phức tạp mới. Khi doanh thu lên hàng chục nghìn tỷ, nhà đầu tư quan tâm không chỉ tới mức phạt, mà còn tới việc PNJ có thực hiện tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ, tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu, và nâng chuẩn AML, thuế lên mức chuẩn khu vực hay không.
Rủi ro lớn nhất trong tài chính hiện đại thường không phải là một khoản lỗ bất ngờ, mà là những góc khuất trong cấu trúc quản trị mà thị trường chưa nhìn thấy. PNJP chính là một “hộp đen” mà các nhà đầu tư sẽ muốn mở ra sau khi nhận được kết luận thanh tra.