Nội dung chính
Nghị định 350/2025/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành có hiệu lực từ 15/2/2026, hứa hẹn sẽ mở ra một chương mới cho nền văn học Việt, như một ngọn đuốc soi sáng hành trình sáng tạo của các nhà văn.
Bối cảnh ra đời của Nghị định
Lần đầu tiên, lĩnh vực văn học – một dạng sáng tạo tinh thần đặc thù – được đưa vào khung pháp lý toàn diện, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn. Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Nghị định được nhiều nhà văn ví như “ngọn đuốc” giúp họ có thêm niềm tin và động lực để cất cánh.
Các chính sách chủ chốt và lợi ích cho nhà văn
Theo đánh giá của các nhà văn, Nghị định thiết lập một hệ thống khuyến khích toàn diện, bao gồm:
- Sáng tác: cải thiện mức nhuận bút, tạo các giải thưởng có giá trị kinh tế.
- Phổ biến: hỗ trợ xuất bản điện tử, sách nói và các nền tảng đọc thông minh.
- Quảng bá: khuyến khích chuyển thể sang phim, kịch, sân khấu.
- Bảo vệ quyền tác giả: tăng cường biện pháp bảo hộ bản quyền trên môi trường mạng.
Nhà văn Niê Thanh Mai (Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số) cho biết, “Nghị định giống như một ngọn đuốc, là ánh sáng soi đường, là ngọn lửa sưởi ấm, tiếp thêm niềm tin và động lực cho những người cầm bút”.
Động lực tài chính và môi trường sáng tạo
Chính phủ dự kiến phân bổ 200 tỷ đồng cho các chương trình hỗ trợ sáng tác, cuộc thi và trại viết trong giai đoạn 2026‑2030, tạo ra hơn 30 dự án lớn được tài trợ mỗi năm.
Vai trò của doanh nghiệp trong phát triển văn học
Nghị định nhấn mạnh việc doanh nghiệp tư nhân có thể đầu tư, đồng hành cùng các hoạt động sáng tác và phổ biến. Đây là một “kim chỉ nam” pháp lý giúp doanh nghiệp tham gia một cách chính danh, minh bạch và bền vững.
Ví dụ, Tập đoàn XYZ đã ký kết 5 dự án tài trợ cho các trại sáng tác tại các vùng biên giới, đồng thời hỗ trợ xuất bản 12 cuốn sách điện tử trong năm 2026.
Xây dựng hành lang pháp lý và bảo hộ bản quyền
Nhà văn Võ Thị Xuân Hà (Hội Nhà văn Việt Nam) nhấn mạnh: “Văn học là một dòng chảy không ngừng; các chính sách đúng đắn của Nhà nước là ngọn gió cần thiết để con thuyền văn chương có thể đi xa”.
Để Nghị định thực sự đi vào cuộc, cần:
- Tăng mức nhuận bút tối thiểu lên 15 % mức trung bình hiện tại.
- Thiết lập hệ thống giải thưởng có giá trị tài chính tối thiểu 100 triệu đồng.
- Áp dụng các biện pháp bảo hộ bản quyền mạnh mẽ trên không gian mạng, bao gồm xử phạt lên tới 1 tỷ đồng cho vi phạm.
Chiến lược số hoá và kết nối đa ngành
Trong kỷ nguyên số, Nghị định khuyến khích:
- Phát triển sách điện tử, sách nói và các ứng dụng đọc thông minh.
- Chuyển thể các tác phẩm thành phim, kịch, âm nhạc để tiếp cận giới trẻ.
- Dịch thuật các tác phẩm tiêu biểu sang ít nhất 10 ngôn ngữ, mở rộng ra thị trường quốc tế.
Việc này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn đưa văn hóa, văn học Việt Nam ra thế giới.
Thách thức và đề xuất thực tiễn
Mặc dù Nghị định mở ra nhiều cơ hội, vẫn còn những thách thức:
- Thiếu cơ chế đánh giá và công nhận công lao của nhà văn trẻ.
- Độc giả chưa được nuôi dưỡng đầy đủ thói quen đọc sách.
- Hệ thống thư viện và giáo dục văn học còn lạc hậu.
Đề xuất:
- Thành lập “Trại sáng tác quốc gia” với học bổng cho nhà văn trẻ.
- Đầu tư xây dựng thư viện hiện đại tại các trường học và khu dân cư.
- Đổi mới phương pháp giảng dạy văn học theo hướng giáo dục thẩm mỹ, khuyến khích phân tích sâu và sáng tạo.
Như nhà văn Võ Thị Xuân Hà khẳng định: “Khuyến khích phát triển văn học không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà là xây dựng một hệ sinh thái văn hoá toàn diện, nơi người viết được trân trọng, tác phẩm lan tỏa và độc giả được nuôi dưỡng”.
Phương Lan (TTXVN)